Moet je iets bewijzen om muziek te maken?
Al enkele jaren zie ik elke week jonge mensen voor het eerst de studio’s van Plug The Jack binnenstappen.
Sommigen komen met vrienden. Anderen komen alleen. Sommigen maken al een paar jaar muziek, terwijl anderen bijna van nul beginnen.
Bij DJ’s zie je dat bijzonder duidelijk. Je kunt enorm van muziek houden, uren naar sets luisteren, thuis beginnen mixen en je toch heel klein voelen wanneer je voor het eerst voor CDJ-3000’s en een professionele DJ-mixer staat.
Soms leeft het vreemde gevoel dat dit soort materiaal bedoeld is voor de “echte DJ’s”. Alsof je eerst een bepaald niveau moet hebben voor je erachter mag staan. Toch ontvangen onze DJ-studio’s mensen van elk niveau, ook wie nog maar net begint.
Maar vanaf wanneer word je dan een echte DJ? Een echte muzikant? Een artiest?
Na enkele jaren tussen duizenden mensen die muziek maken, weet ik niet meer zeker of die vragen eigenlijk zoveel betekenis hebben.
“Ik ben altijd heel slecht geweest”
In het begin van Plug The Jack ontmoette ik een man van ongeveer zeventig die in onze studio’s kwam spelen.
Ik vroeg hem hoe lang hij al muziek maakte en in welke band hij speelde.
Zijn antwoord is me bijgebleven.
Hij vertelde me dat hij al heel lang speelde, dat hij “altijd heel slecht was geweest”, maar dat hij zich eenvoudigweg niet kon voorstellen hoe zijn leven gelukkig zou kunnen zijn zonder muziek, zonder die momenten waarop hij samen met vrienden speelde en zich kon uitdrukken.
Zijn antwoord deed me glimlachen. Maar met de tijd besefte ik dat er iets behoorlijk fundamenteels in zat.
Aan de ene kant zie ik jongeren van achttien of twintig die aarzelen om zichzelf muzikant te noemen omdat ze nog maar net beginnen.
Aan de andere kant stond die man, die een groot deel van zijn leven had gespeeld, zichzelf nog altijd niet bijzonder goed vond en daar helemaal geen probleem mee had.
Daartussen zit misschien een eenvoudige gedachte: we hechten veel te veel belang aan niveau wanneer we bepalen wie het recht heeft om muziek te maken.
Muzikant zijn is geen niveau
We hebben de neiging om muziek met prestaties te verbinden.
Je wordt “muzikant” wanneer je een bepaald niveau bereikt. “Artiest” klinkt nog intimiderender: het woord lijkt soms voorbehouden aan mensen die een zekere legitimiteit hebben verworven, voor een publiek optreden, muziek uitbrengen of van hun muziek leven.
Toch is dat niet wat ik zie.
De grote meerderheid van de mensen die naar Plug The Jack komen, leeft niet van muziek. En velen willen dat zelfs helemaal niet.
Muziek neemt gewoon een belangrijke plaats in hun leven in.
Ze laat hen creëren, andere mensen ontmoeten, iets delen en zich uitdrukken. Soms maakt muziek zelfs deel uit van de manier waarop ze zichzelf zien. Dat is ook de gedachte achter de missie van Plug The Jack: muzikale expressie toegankelijk maken, ongeacht je niveau.
Muzikant zijn is dus misschien geen kwestie van niveau.
Het begint vooral met een relatie met muziek.
Oprechtheid vóór perfectie
Er is één woord dat ik bijzonder belangrijk vind: oprechtheid.
Iemand kan zich onhandig uitdrukken en toch enorm veel overbrengen. Omgekeerd kun je een recept technisch perfect beheersen en bijna niets overbrengen.
Onvolmaaktheden, twijfels en zelfs een zekere kwetsbaarheid maken deel uit van artistieke expressie.
Een man van zeventig kan onhandig zijn op zijn gitaar en toch een ongelooflijk aanstekelijke passie overbrengen.
Omdat muziek in de eerste plaats een taal is.
Ze laat je iets zeggen, maar ook andere mensen ontmoeten rond datgene wat je wilt uitdrukken.
En wanneer er oprechtheid zit in wat je speelt, zingt, componeert of mixt, is technisch niveau niet langer het enige criterium dat telt.
Bij Plug The Jack proberen we precies dat eenvoudig te maken:
een uitgeruste ruimte hebben waar je alleen of samen met anderen kunt oefenen, zonder dat je eerst een bepaald niveau moet hebben of al het materiaal zelf moet bezitten. Ontdek Plug The Jack
Waarom zou je dan oefenen?
Dat betekent natuurlijk niet dat techniek onbelangrijk is.
Integendeel.
Als muziek een taal is, dan is werken aan je techniek een manier om je woordenschat uit te breiden.
Een schrijver kan van nature iets te vertellen hebben. Maar lezen, leren, nieuwe woorden ontdekken en begrijpen hoe anderen schrijven, geeft hem geleidelijk meer mogelijkheden om precies uit te drukken wat hij wil zeggen.
Met muziek werkt het net zo.
Je oefent partituren. Je ontwikkelt je techniek op gitaar. Je leert je stem gebruiken. Je ontdekt de mogelijkheden van een mixer of software. Je leert van anderen.
Elke extra vaardigheid voegt een kleur toe aan je palet. Voor een beginnende DJ kan dat simpelweg betekenen dat je tijd doorbrengt met oefenen en geleidelijk vertrouwd raakt met het materiaal. Voor een band kan dat betekenen dat je regelmatig samenkomt in een repetitiestudio. Voor een zanger, beatmaker of producer kan het betekenen dat je experimenteert in een opname- en productiestudio.
Techniek is dus niet noodzakelijk een einddoel. Het is een hulpmiddel waarmee je beter kunt uitdrukken wat je wilt vertellen.
En uiteindelijk blijft de muziek zelf het belangrijkste.
Muziek een plaats geven
Er is echter nog een heel praktische moeilijkheid: muziek een plaats geven in ons leven.
Je kunt natuurlijk overal muziek maken. Je kunt in de auto neuriën, enkele woorden opschrijven wanneer er een idee opkomt of thuis spelen.
Maar sommige vormen van muziek maken vragen ruimte, volume, materiaal of gewoon meerdere mensen.
En in ons stedelijke leven, tussen werk, studies, gedeelde woningen, buren, verplaatsingen en voortdurende afleiding, is het niet altijd eenvoudig om al die voorwaarden samen te brengen.
Daarom hou ik ook van het idee van een studio als een soort plek waar je je even kunt terugtrekken.
Een plaats waar je gedurende één of twee uur bijna niets meer hoeft te organiseren. Het materiaal staat er. De ruimte is er. De andere muzikanten kunnen er zijn.
En je kunt je gewoon met muziek bezighouden.
Niet omdat je noodzakelijk beter moet worden. Niet omdat je een carrière moet voorbereiden. Maar gewoon omdat je hebt beslist dat muziek die plaats in je leven verdient.
Je hoeft niet te wachten tot je muzikant bent
Als je vandaag naar een gitaar, een microfoon, productiesoftware of een paar CDJ’s kijkt en denkt dat je waarschijnlijk nog niet goed genoeg bent om ermee aan de slag te gaan, bekijk je het misschien vanuit de verkeerde richting.
Er bestaat geen minimumleeftijd of minimumniveau om aan een passie te beginnen. In de loop van een leven ontdekken we verschillende passies en volgen we verschillende trajecten.
Muziek legt geen standaardniveau op dat je eerst moet bereiken om er je plaats in te hebben. Iedereen kan leren, andere mensen ontmoeten en op zijn eigen tempo groeien.
En andere muzikanten ontmoeten laat je ook iets geruststellends ontdekken: zij zijn eveneens aan het leren.
Misschien vraagt muziek uiteindelijk vooral een beetje nederigheid. Aanvaarden dat ze groter is dan ons niveau, onze techniek of onze ambities.
En beginnen.
Want je hoeft niet te wachten tot je muzikant bent om muziek te beginnen maken. Misschien word je het juist door muziek te maken.
Damien
Oprichter van Plug The Jack
