Hoe repeteer je efficiënt met je band?
Een goede repetitie meet je niet aan het aantal nummers dat je in twee uur hebt gespeeld.
Je kunt een hele avond in een repetitieruimte doorbrengen en toch naar huis gaan met het gevoel dat je nauwelijks bent opgeschoten. Omgekeerd kan een relatief korte sessie genoeg zijn om twee nieuwe nummers op hun plaats te krijgen, enkele moeilijke passages op te lossen en vooral de manier waarop de band samen speelt vooruit te helpen.
Efficiënt repeteren betekent niet dat muziek een strak werkproces wordt waarin elke minuut productief moet zijn. Een band bestaat ook om plezier te maken, energie te delen en samen iets te creëren.
Maar met een paar eenvoudige principes voorkom je dat een groot deel van de gezamenlijke tijd verloren gaat aan dingen die vooraf of op een andere manier hadden kunnen worden voorbereid.
Bereid de repetitie voor voordat je aankomt
Het eerste principe is waarschijnlijk het eenvoudigste: weet vooraf wat jullie gaan spelen.
Als iedereen het programma pas bij aankomst ontdekt, kan je moeilijk verwachten dat de muzikanten hun partijen thuis hebben voorbereid.
Bepaal daarom vooraf welke nummers op het programma staan.
Dat kunnen bijvoorbeeld zijn:
- twee of drie nieuwe nummers die jullie samen willen uitwerken;
- enkele nummers uit het repertoire die beter moeten;
- een specifieke passage die problemen geeft;
- een reeks nummers die jullie na elkaar willen kunnen spelen;
- of de setlist van een volgend optreden.
Die voorbereiding hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een bericht enkele dagen vooraf kan al volstaan.
Het belangrijkste is dat iedereen kan aankomen nadat hij of zij het individuele werk al heeft gedaan.
Repetitietijd is te kostbaar om vier muzikanten te laten wachten terwijl een vijfde nog akkoorden of noten aan het zoeken is.
Is jullie band pas gestart, begin dan ook met onze gids Eerste repetitie met je band: hoe bereid je die goed voor?.
Een programma betekent ook niet dat alles vast moet liggen.
Muziek heeft ruimte nodig. Tijdens de sessie kan een idee ontstaan. Een improvisatie kan jullie ergens anders brengen dan gepland. Misschien krijgen jullie spontaan zin om een ouder nummer opnieuw te spelen.
Het kader geeft richting, maar hoeft de band niet tegen te houden om er af en toe van af te wijken.
Begin met een nummer dat de band op gang brengt
Het is meestal niet nodig om meteen het moeilijkste nummer uit het repertoire aan te vallen.
Begin liever met een nummer dat de band goed kent en graag samen speelt.
Niet noodzakelijk het gemakkelijkste. Wel een nummer dat iedereen snel opnieuw in dezelfde energie brengt.
Dat eerste nummer helpt ook om de geluidsbalans af te werken.
Je hebt misschien al instrumenten gecontroleerd en een eerste balans gemaakt, maar niets laat zo duidelijk horen of iedereen elkaar voldoende hoort als een paar minuten echte muziek met de hele band.
Wordt die balans zelf een probleem, lees dan hoe je elkaar beter hoort tijdens een bandrepetitie.
Het eerste nummer helpt dus om:
- op te warmen;
- de gezamenlijke reflexen terug te vinden;
- de balans van de band te controleren;
- opnieuw naar de anderen te luisteren;
- en echt in de repetitie te komen.
Daarna kan een tweede, goed gekend maar iets veeleisender nummer de band geleidelijk naar het echte werk van de sessie brengen.
Werk aan moeilijke passages terwijl de aandacht nog fris is
Het moeilijkste nummer hoeft misschien niet het eerste te zijn.
Maar bewaar het ook niet voor de laatste tien minuten.
Zodra de band warmgedraaid en goed geïnstalleerd is, is het een goed moment voor dingen die meer concentratie vragen:
- een nieuw nummer;
- een overgang;
- een break;
- een moeilijke start;
- een einde;
- een verandering in dynamiek;
- een harmonie;
- een ritmische passage;
- of een arrangement dat nog niet werkt.
Een repetitie van twee uur kan zo een natuurlijke beweging krijgen:
op gang komen → werken → oplossen → opnieuw spelen.
Zo gebruik je het moment waarop de aandacht het grootst is voor de echte moeilijkheden, terwijl er op het einde nog voldoende tijd overblijft om opnieuw muziek te maken zonder alles te analyseren.
Werkt een passage niet? Bepaal eerst wat jullie precies willen
Wanneer iets niet werkt, is de eerste reflex vaak:
Nog eens.
En daarna nog eens.
Soms spelen vijf muzikanten dezelfde passage tien keer opnieuw zonder dat iemand echt heeft uitgelegd wat er moet veranderen.
Stel vóór je opnieuw begint één eenvoudige vraag:
Wat proberen we hier precies te bereiken?
Alle muzikanten moeten ongeveer hetzelfde beeld hebben van het gewenste resultaat.
Wie geeft het startsein?
Hoeveel maten duurt de overgang?
Moet het refrein plots of geleidelijk binnenkomen?
Moeten de drums een duidelijke breuk maken?
Moet de gitaar meer ruimte laten?
Moet het einde strak stoppen of nog doorlopen?
Soms zijn een paar woorden genoeg.
In andere gevallen kan het heel nuttig zijn om de structuur op een bord of een blad te noteren. Iets opschrijven maakt soms in enkele seconden zichtbaar wat iedereen in zijn hoofd net anders voorstelde.
Voor je een oplossing opnieuw speelt, zorg je er dus best voor dat iedereen dezelfde oplossing probeert te spelen.
Niet de hele band hoeft altijd aan hetzelfde probleem te werken
Een moeilijkheid in een nummer heeft niet noodzakelijk met alle muzikanten te maken.
Een overgang kan vooral tussen bas en drums moeten worden uitgewerkt.
Een einde kan vooral tussen gitarist en zanger moeten worden afgesproken.
Een start kan vragen dat drummer en gitarist een heel duidelijk gezamenlijk teken vinden.
Vaak is het efficiënter om de twee of drie betrokken muzikanten enkele minuten samen te laten werken dan telkens de hele band opnieuw te laten spelen.
Daarna zet je alles opnieuw samen.
Dat is een belangrijk verschil tussen veel repeteren en efficiënt repeteren.
Het doel is niet dat vijf mensen voortdurend geluid maken.
Het doel is dat de muziek vooruitgaat.
Werk een passage uit en speel daarna het hele nummer opnieuw
Wanneer een probleem duidelijk is, is het logisch om enkele maten apart te nemen en die een paar keer te herhalen.
Maar daarna moet je dat werk opnieuw in zijn context plaatsen.
Een overgang die op zichzelf lukt, is pas echt onder controle wanneer hij ook werkt vanuit het vorige couplet en goed doorloopt naar het volgende refrein.
Een eenvoudige werkwijze is:
- isoleer de passage;
- herhaal ze tot ze werkt;
- begin een paar maten ervoor en speel enkele maten verder.
Speel daarna het volledige nummer opnieuw.
Die laatste stap is belangrijk omdat een band ook moet leren om de beweging en energie van een volledig nummer vast te houden.
Stop niet bij elke kleine fout
Er zijn twee verschillende momenten.
Wanneer de band een passage oefent, stop je. Je analyseert. Je begint opnieuw.
Maar wanneer de band beslist om een nummer te spelen, probeer je zoveel mogelijk tot het einde door te gaan.
Een gemist gitaarakkoord, een verkeerde basnoot of een start die niet helemaal perfect is, hoeft niet altijd de hele groep stil te leggen.
Leren verder spelen hoort ook bij samenspelen.
Anders kan een band heel goed worden in de eerste dertig seconden van een nummer, maar veel minder comfortabel zijn wanneer de energie vier minuten lang moet blijven lopen.
Dat wordt nog belangrijker wanneer je een optreden voorbereidt.
Op het podium kan niemand het nummer stilleggen en zeggen:
We beginnen opnieuw aan het tweede refrein.
Je moet luisteren, herstellen en doorgaan.
Hou tijd over om nummers gewoon na elkaar te spelen
Nadat je een deel van de repetitie hebt besteed aan analyseren, corrigeren en opnieuw oefenen, is het nuttig om anders af te sluiten.
De laatste twintig of dertig minuten kunnen bijvoorbeeld dienen om meerdere nummers na elkaar te spelen met zo weinig mogelijk onderbrekingen.
Zo merk je wat tijdens de sessie echt is blijven hangen.
Maar er is nog een andere reden: je vindt het plezier van spelen opnieuw terug.
Als een hele repetitie bestaat uit breaks die vijftien keer worden herhaald, discussies en correcties, kan je veel gewerkt hebben zonder veel muziek te hebben gemaakt.
Afsluiten met spelen brengt al dat werk opnieuw terug naar het oorspronkelijke doel.
De band laten werken.
Voor een optreden repeteer je ook de overgangen
Wanneer een optreden dichterbij komt, verandert het doel van de repetitie.
Je bereidt niet langer alleen een reeks nummers voor.
Je bereidt een set voor.
De setlist hoort daarom vooraf bekend te zijn, zodat iedereen voorbereid kan aankomen.
Na een nummer om op gang te komen en de laatste geluidsaanpassingen is het nuttig om een deel of het geheel van het optreden in de geplande volgorde te spelen.
En oefen niet alleen wat er binnen de nummers gebeurt.
Ook de momenten ertussen tellen:
- hoe eindigt het vorige nummer;
- hoe lang wachten jullie voor het volgende begint;
- wie geeft het startsein;
- moet iemand van gitaar of instelling veranderen;
- wanneer praat de zanger met het publiek;
- is een stilte bewust;
- welke nummers moeten bijna meteen in elkaar overlopen?
Die paar seconden kunnen veel invloed hebben op de energie van een optreden.
Een goed gespeelde setlist die tussen elk nummer stilvalt door lange twijfels kan snel zijn flow verliezen.
Wanneer je voor een optreden repeteert, plan daarom ook momenten waarop je bewust niet stopt, zelfs wanneer er een kleine fout gebeurt.
Je oefent dan niet alleen de nummers.
Je oefent hoe de band een optreden speelt.
Moet je repetities opnemen?
Ja, maar met mate.
Het heeft niet zoveel zin om elk nummer systematisch op te nemen wanneer het nog volop in opbouw is.
Je verzamelt dan vooral opnames die niet bijzonder aangenaam zijn om terug te luisteren en die uiteindelijk niemand in de band opent.
Een opname wordt interessanter wanneer een nummer begint te draaien.
Een smartphone die goed in de ruimte staat kan al volstaan. Een kleine draagbare recorder met twee microfoons kan natuurlijk een comfortabeler resultaat geven.
Het doel is niet om een mooie opname te maken.
Het doel is om even afstand te nemen van wat je net hebt gespeeld.
Luister bijvoorbeeld naar:
- de algemene energie;
- de structuur;
- de stabiliteit van het nummer;
- de overgangen;
- veranderingen in dynamiek;
- passages die te lang of te kort aanvoelen;
- en hoe het nummer als geheel werkt.
Blijf wel voorzichtig met je analyse.
Een smartphone in een hoek van de repetitieruimte geeft niet exact weer wat elke muzikant in de kamer hoorde. Sommige instrumenten kunnen veel sterker of juist zwakker in de opname terechtkomen.
Gebruik zo’n opname dus niet om de geluidsbalans nauwkeurig te beoordelen.
Gebruik ze om een eenvoudiger vraag te beantwoorden:
Werkt het nummer?
En blijf ook vertrouwen op wat je hoort en voelt terwijl je samen speelt.
Wil je een repetitie opnemen met de apparatuur van Plug The Jack, bekijk dan onze praktische uitleg Je repetitie opnemen.
Hoe vaak moet een band repeteren?
Daar bestaat geen universeel antwoord op.
Een nieuwe band kan er baat bij hebben om elke week samen te komen om snel repertoire en gezamenlijke reflexen op te bouwen.
Een meer ervaren groep kan perfect vooruitgaan met een repetitie om de twee weken.
En muzikanten die elkaar al lang kennen en thuis goed voorbereid zijn, kunnen soms veel minder vaak samenkomen en toch efficiënt blijven.
De juiste frequentie hangt onder meer af van:
- de ervaring van de muzikanten;
- de maturiteit van de band;
- hoeveel er individueel wordt gewerkt;
- hoeveel nieuwe nummers er zijn;
- komende optredens;
- de doelstellingen van het project;
- en het leven en de beschikbaarheid van iedereen.
Een amateurband waarvan de leden werken, studeren of een gezin hebben, hoeft niet drie keer per week te repeteren om goed te functioneren.
Elke week of om de twee weken samenkomen kan perfect voldoende zijn wanneer iedereen de tijd tussen de sessies ook gebruikt.
Optredens veranderen die behoefte eveneens.
Een band die regelmatig live speelt, oefent zijn repertoire al in echte omstandigheden. Als de setlist vrij stabiel blijft, kan er minder nood zijn aan extra repetities.
De beste vraag is dus waarschijnlijk niet:
Hoe vaak moeten we repeteren?
Maar:
Hoe vaak moeten wij samenkomen om met ons huidige project te blijven vooruitgaan?
Een repetitie heeft richting nodig
Een band heeft niet noodzakelijk een baas nodig.
Maar een repetitie werkt meestal beter wanneer iemand de beweging bewaakt.
Iemand die:
- het programma opnieuw in herinnering brengt;
- voorstelt om naar het volgende nummer te gaan;
- merkt dat een discussie blijft rondcirkelen;
- de tijd in het oog houdt;
- beslist dat een passage nog een paar pogingen verdient;
- of net voorstelt om iets even te laten rusten.
Dat kan in elke band een andere persoon zijn.
Soms is het de zanger, soms de gitarist, de drummer of gewoon iemand die van nature graag structuur brengt.
Dat betekent niet dat die persoon muzikaal voor iedereen beslist.
Iedereen moet zijn plaats in de band kunnen innemen en kunnen zeggen wat hij of zij hoort en voelt.
Die richting is er vooral om te vermijden dat na elk nummer vijf mensen naar elkaar kijken en wachten tot iemand zegt:
Goed… wat doen we nu?
Een beetje structuur kan net meer ruimte voor muziek creëren.
Sommige nummers werken gewoon niet
Soms blijft een nummer weerstand geven.
Voor je er eindeloos op blijft werken, probeer je beter te begrijpen waarom.
Misschien heeft een muzikant zijn of haar partij nog niet genoeg geoefend.
Misschien vraagt een passage een techniek die de band nog niet beheerst.
Dan kan extra werk het probleem oplossen.
Maar er is nog een andere mogelijkheid:
dit nummer werkt gewoon niet zo goed met deze band.
Dat hoeft geen mislukking te zijn.
De muzikanten kunnen technisch sterk genoeg zijn en toch nooit helemaal de energie, groove of samenhang vinden die ze zoeken.
Soms moet je genoeg afstand kunnen nemen om een arrangement eenvoudiger te maken, een partij te veranderen of zelfs een nummer te laten vallen.
Verwar moeilijkheid ook niet met kwaliteit.
Een complex arrangement is niet automatisch beter dan een eenvoudig arrangement.
De muziekgeschiedenis zit vol nummers die op enkele akkoorden, een eenvoudige groove of maar een paar elementen gebouwd zijn en juist werken omdat alles op zijn plaats zit.
Techniek kan uitdagend en leuk zijn.
Maar muziek hoeft niet ingewikkeld te zijn om goed te zijn.
Muzikale doeltreffendheid is niet hetzelfde als complexiteit.
Hoe weet je of een repetitie efficiënt was?
Het eerste criterium is misschien het eenvoudigste.
Hebben jullie plezier gehad in het samen spelen?
Als iedereen zijn plaats heeft gevonden, niemand gefrustreerd naar huis gaat en de band zin heeft om opnieuw samen te komen, dan heeft de repetitie al een belangrijk doel bereikt.
Niet elke band heeft professionele ambities.
Voor heel veel muzikanten is samen spelen, energie delen en af en toe een optreden voorbereiden al een meer dan geldige reden om te repeteren.
Maar er is ook een tweede criterium: heeft de band iets verworven?
Jullie kwamen binnen met twee nieuwe nummers die iedereen thuis afzonderlijk had voorbereid.
Bestaan die nummers twee uur later ook echt als nummers van de band?
Hebben jullie de starts gevonden?
De overgangen?
De dynamiek?
Het einde?
Kunnen jullie ze nu samen spelen?
En vooral: kunnen jullie bij de volgende repetitie verderbouwen op wat vandaag geleerd is?
Een repetitie wordt frustrerend wanneer dezelfde fouten week na week terugkomen en dezelfde discussies opnieuw beginnen alsof de vorige sessie nooit heeft plaatsgevonden.
Een efficiënte repetitie bouwt daarentegen een gezamenlijk geheugen op.
De band vertrekt met iets dat er bij het binnenkomen nog niet was.
Het kader moet de muziek dienen
Bereid voor wat jullie gaan spelen.
Kom aan met je eigen partij in de vingers.
Begin met iets dat de band op gang brengt.
Werk aan de moeilijke dingen wanneer iedereen nog geconcentreerd is.
Maak duidelijk wat je wilt bereiken voordat je dezelfde passage tien keer herhaalt.
Laat de muzikanten samenwerken die het probleem echt moeten oplossen.
En speel daarna opnieuw.
Neem op wanneer een opname echt iets kan bijbrengen.
En hou voldoende tijd over om te stoppen met analyseren en gewoon opnieuw plezier te maken met muziek.
Een efficiënte repetitie is niet een repetitie waarin geen enkele minuut verloren ging.
Het is een repetitie waarin, twee uur later, de band iets meer als een band speelt dan toen hij de repetitieruimte binnenkwam.
