Hoe blijf je muziek maken?
Lang muziek blijven maken betekent niet dat je altijd evenveel muziek moet maken, of altijd op dezelfde manier.
Er zijn periodes waarin muziek enorm veel plaats inneemt. Je speelt meerdere keren per week, repeteert met een band, bent uren aan het produceren, leert nieuwe dingen, zoekt, experimenteert en ontmoet mensen.
En dan veranderen de dingen.
Werk neemt meer plaats in. Je verhuist. Je bouwt een relatie of een gezin op. Je hebt minder tijd en soms gewoon minder mentale ruimte. Een instrument blijft in zijn koffer staan. Een project stopt. Je gaat een paar maanden niet meer naar de studio, en soms worden dat een paar jaar.
Al verschillende jaren zie ik enorm veel muzikanten in de studio’s van Plug The Jack. Sommigen komen een tijdlang bijna elke week en verdwijnen daarna. En regelmatig zie ik ze terugkomen.
Dat heeft me iets geleerd: je muziekpraktijk kan onderbroken worden zonder dat je band met muziek verdwijnt.
Muziek blijven maken betekent dus niet noodzakelijk dat je nooit stopt. Misschien betekent het vooral dat je muziek een plaats blijft geven, ook wanneer die plaats verandert.
De plaats van muziek verandert mee met je leven
Tussen 18 en 25 hebben veel mensen een bijzondere beschikbaarheid voor muziek.
Het is een periode waarin je enorm veel leert, mensen ontmoet, je identiteit ontwikkelt en soms ongelooflijk veel energie in een passie kunt steken.
Maar die beschikbaarheid blijft niet noodzakelijk bestaan.
Het leven brengt geleidelijk andere dingen met zich mee: werk, een relatie, kinderen, een woning, verantwoordelijkheden en soms andere passies of vormen van creativiteit.
Dat betekent niet dat muziek minder belangrijk is geworden.
Het betekent gewoon dat muziek de ruimte met andere dingen moet delen.
Ik heb muzikanten van 50, 60 of 70 ontmoet die vandaag nog altijd spelen. Toch hebben maar weinig van hen hun hele leven even intensief muziek gemaakt.
Er waren zeer intense periodes. Andere waren veel rustiger. Soms waren er zelfs meerdere jaren waarin ze bijna niet speelden.
En dan komt er iets terug.
Een band. Een ontmoeting. Een verlangen. Een periode in het leven waarin muziek opnieuw nodig wordt.
Een muzikaal leven kan dus onderbrekingen kennen zonder voorbij te zijn.
Soms moet je anders leren om verder te kunnen
Er zijn ook momenten waarop je nog steeds tijd en zin hebt, maar waarop je vooruitgang vastloopt.
Je begint vaak met veel energie aan muziek. In het begin zie je snel vooruitgang. Je ontdekt je instrument, je software en je eerste technieken. Elke week brengt iets nieuws.
En dan bereik je een plateau.
Wat tot dan toe werkte, volstaat niet meer.
Je moet anders leren, iets moeilijkers begrijpen, een gewoonte veranderen of gewoon aanvaarden dat een volgend niveau meer tijd vraagt.
Dat is een moment waarop veel mensen ontmoedigd raken.
Niet noodzakelijk omdat ze geen muziek meer willen maken, maar omdat ze niet meer duidelijk zien hoe ze verder kunnen.
En precies daar worden andere mensen vaak belangrijk.
Een leraar kan iets op een andere manier uitleggen. Een andere muzikant kan iets tonen wat je nooit helemaal had begrepen. Met iemand samenspelen dwingt je om echt te gebruiken wat je voordien alleen had geoefend.
Je kunt ontzettend veel leren met tutorials en online tools. Maar op bepaalde momenten kan uit je huis komen en andere mensen ontmoeten je mogelijkheden laten zien die je alleen niet meer zag.
Je laten inspireren zonder jezelf voortdurend te vergelijken
Daar zit wel een paradox in.
Andere mensen helpen ons vaak vooruit, maar kunnen ons ook ontmoedigen wanneer we ons voortdurend met hen vergelijken.
Vandaag worden we elke dag geconfronteerd met uitzonderlijk goede muzikanten.
Een gitarist ziet perfect uitgevoerde solo’s. Een DJ ziet grote artiesten voor duizenden mensen spelen. Een producer luistert naar tracks waarin elk detail perfect onder controle lijkt.
Dat is fantastisch om van te leren en om inspiratie uit te halen.
Maar het kan ons beeld van onze eigen vooruitgang ook volledig vertekenen.
We zien het resultaat. Veel minder de jaren en ontelbare uren werk die eraan voorafgingen.
Wanneer we beginnen of een nieuw niveau proberen te bereiken, kunnen we dat niveau onbewust als onze eigen maatstaf nemen en ons afvragen waarom wij er niet snel genoeg geraken.
Muziek maken vraagt een zekere nederigheid.
Aanvaarden dat je op je eigen tempo vooruitgaat. Dat sommige dingen jaren duren. En ook dat niet iedereen een uitzonderlijke professionele muzikant zal worden.
En dat is niet erg.
Dat is ook waarom muzikant zijn niet draait om een bepaald niveau. De waarde van muziek begint niet pas wanneer je het niveau bereikt van de mensen naar wie je opkijkt.
Muziek wordt moeilijker wanneer je ze altijd alleen beleeft
Dat is waarschijnlijk een van de dingen die ik het vaakst heb gezien.
Veel mensen leren, creëren en oefenen bijna uitsluitend alleen.
Ze produceren thuis. Ze leren thuis hun instrument. Ze oefenen thuis hun DJ-set. Soms verzamelen ze tracks, ideeën en vaardigheden zonder echt te weten wat ze er vervolgens mee moeten doen.
Op een bepaald moment kan dat een doodlopend spoor worden.
Omdat muziek een persoonlijke ervaring is, maar ook een vorm van communicatie.
Met iemand spelen geeft een andere dimensie aan wat je leert. Een samenwerking geeft een track plots een bestemming. Een band creëert een afspraak. Iemand die luistert naar wat je maakt, kan je zin geven om verder te gaan.
En de mensen die we zoeken zijn niet noodzakelijk professionals die een uitzonderlijk niveau verwachten.
Er zijn ontzettend veel muzikanten die gewoon iemand willen vinden om mee te spelen, vooruit te gaan of iets op te bouwen.
Twee muzikanten met een gemiddeld niveau kunnen samen enorm veel vooruitgang boeken.
Soms meer dan wanneer ze elk afzonderlijk thuis blijven oefenen.
Je moet ook praktisch de mogelijkheid hebben om muziek te maken
Sommige obstakels zijn veel concreter.
Akoestisch drummen in een appartement is moeilijk. Een gitaarversterker laten klinken zoals je wilt, kan onmogelijk worden wanneer de buren dichtbij wonen. Een DJ-setup of opnameapparatuur vraagt bovendien een aanzienlijke investering.
Je kunt dus nog altijd enorm van muziek houden en toch niet meer over de omstandigheden beschikken om ze te beoefenen zoals je wilt.
Ik heb veel mensen ontmoet die vertelden dat ze vroeger speelden en na een verhuis of een verandering in hun situatie zijn gestopt.
Ze hadden niet besloten dat muziek hen niet meer interesseerde.
Ze hadden gewoon geen plek meer waar hun muziek kon bestaan.
Dat is ook waarom ik sterk geloof in plekken waar je gewoon kunt komen spelen. Afhankelijk van wat je doet, kan dat een repetitieruimte, een DJ-studio of een opname- en productiestudio zijn.
Materiële drempels wegnemen creëert geen liefde voor muziek. Maar het kan wel voorkomen dat een muziekpraktijk langzaam verdwijnt onder een opeenstapeling van kleine moeilijkheden.
Dat idee heb ik uitgebreider besproken in de Gids over wat een muziekstudio écht goed maakt: een goede omgeving haalt ook de obstakels weg die tussen ons en de muziek komen te staan.
Blijven spelen zonder alles van succes te laten afhangen
Er bestaat nog een andere drempel die moeilijker te erkennen is: teleurstelling.
Wanneer we aan een muzikaal project beginnen, stellen we ons soms voor dat het ons ergens naartoe zal brengen.
Een gitarist droomt ervan op een podium te staan. Een DJ wil boekingen krijgen. Een producer wil dat zijn tracks worden beluisterd. Een zanger of rapper wil dat zijn teksten een publiek vinden.
Dat verlangen naar erkenning is helemaal niet vreemd.
Zeggen dat je uitsluitend voor jezelf muziek moet maken en je nooit iets van de mening van anderen moet aantrekken, vind ik te eenvoudig.
Muziek dient ook om iets over te brengen.
Wanneer iemand reageert op wat we spelen, wanneer een publiek danst, wanneer iemand geraakt wordt door een track of wanneer een andere muzikant waardeert wat we doen, voedt dat vanzelf onze zin om verder te gaan.
Maar die erkenning komt niet altijd.
En wanneer ze de enige maatstaf wordt voor de waarde van onze muziek, kan het uitblijven van resultaat een passie langzaam in frustratie veranderen.
Er moet waarschijnlijk een evenwicht zijn.
Ambities hebben, zonder de volledige waarde van je muziek te laten afhangen van het bereiken ervan.
Een track maken omdat je wilt dat hij gehoord wordt, maar ook omdat het maken ervan je iets geeft.
Op een podium staan omdat je iets wilt delen, zonder te denken dat een klein publiek betekent dat wat je doet niets waard is.
Een muzikaal parcours brengt ons niet altijd waar we hadden gedacht.
Dat betekent niet noodzakelijk dat het nergens naartoe gaat.
Een pauze betekent niet dat je muziek hebt opgegeven
Niet elke onderbreking hoeft een mislukking te zijn.
Er zijn momenten waarop muziek tijdelijk minder belangrijk wordt.
En soms is het heel begrijpelijk dat je iets niet half wilt doen. Iemand die weet dat er niet genoeg energie is om een album af te werken of een band goed draaiende te houden, kan ervoor kiezen om een tijd te stoppen.
De muziek kan later in een andere vorm terugkomen.
Misschien met minder ambitie.
Of net veel vrijer.
Iemand die op zijn vijfentwintigste absoluut van een project een succes wilde maken, kan twintig jaar later enorm veel plezier beleven aan één keer per week spelen met drie andere mensen.
Dat is niet noodzakelijk een kleinere versie van zijn relatie met muziek.
Het is een andere relatie.
Als je opnieuw begint, hoef je niet eerst je oude niveau terug te vinden
Als iemand vandaag tegen mij zou zeggen: « Ik ben tien jaar geleden gestopt met muziek en ik zou graag opnieuw beginnen », dan zou ik waarschijnlijk niet aanraden om eerst een enorm oefenprogramma op te stellen.
Ik zou gewoon zeggen: neem je instrument opnieuw vast.
Speel een beetje.
En probeer vooral iemand te vinden.
Een duo. Een band. Een samenwerking. Iemand die zelf ook opnieuw wat meer muziek in zijn leven wil brengen.
Je hoeft niet te denken dat iedereen die andere muzikanten zoekt iemand met een uitzonderlijk niveau verwacht.
De meeste mensen zijn gewoon mensen zoals jij en ik.
Ze willen spelen. Vooruitgaan. Iets opbouwen. Een goede tijd hebben rond muziek.
En soms volstaat het om iemand te horen zeggen: « Eigenlijk zochten we net iemand zoals jij » om een muziekpraktijk die jarenlang verdwenen was opnieuw te laten bestaan.
Muziek blijven maken betekent dus misschien niet dat je nooit mag stoppen.
Het betekent vooral de deur openlaten.
Want wanneer muziek ooit echt belangrijk voor ons is geweest, vindt ze soms op een heel bijzondere manier opnieuw haar plaats.
Damien
Oprichter van Plug The Jack
