Hoe neem je je eerste nummer op?
Al enkele jaren zie ik regelmatig mensen voor het eerst een opnamestudio binnenstappen.
En als je er niets van kent, kan zo’n studio best indrukwekkend zijn.
Er staan speakers die je thuis misschien niet hebt, professionele microfoons, een audio-interface, kabels en een hoofdtelefoon. Op je eigen computer moet je dan ook nog software openen waarvan je de werking misschien helemaal niet kent.
Al snel lijkt het alsof een nummer opnemen iets voor specialisten is.
Alsof je eerst een geluidstechnicus moet kennen, een vriend moet hebben die beats maakt, of een hele reeks technische dingen moet begrijpen voordat je zelfs maar kunt beginnen.
Dat gevoel herken ik ook bij veel mensen die voor het eerst professioneel materiaal zien: je kunt snel denken dat je nog niet het niveau hebt om ermee aan de slag te gaan.
Toch heb ik verschillende keren mensen begeleid die nog nooit iets hadden opgenomen. Wat me telkens opvalt, is hoe snel dat gevoel van complexiteit verdwijnt zodra iemand eenvoudig uitlegt wat er eigenlijk gebeurt.
Na vijftien of twintig minuten kun je al begrijpen hoe je een stem opneemt.
En na één of twee uur kun je perfect een instrumental hebben geïmporteerd, verschillende takes hebben opgenomen en begonnen zijn aan je eerste nummer.
Dat betekent natuurlijk niet dat je in twee uur een geluidstechnicus wordt.
Maar beginnen is veel eenvoudiger dan het lijkt.
Een studio is uiteindelijk een vrij eenvoudige keten
Het eerste wat ik meestal uitleg, is niet hoe een bepaald programma werkt.
Ik leg uit welke weg het geluid aflegt.
Aan het begin staat een geluidsbron.
Dat kan een stem zijn, een gitaar, een akoestisch instrument of vrijwel alles wat geluid maakt dat je wilt opnemen.
Dat geluid moet vervolgens worden opgevangen. Voor een stem gebeurt dat meestal met een microfoon.
De microfoon zet het opgevangen geluid om in een elektrisch signaal. Via een kabel gaat dat signaal vervolgens naar een audio-interface, ook wel geluidskaart genoemd.
De audio-interface heeft een centrale rol: ze ontvangt onder andere het signaal van de microfoon, versterkt het waar nodig en zet het om zodat de computer het kan opnemen en verwerken.
Op de computer ontvangt een programma dat signaal en neemt het op.
Je kunt die weg dus heel eenvoudig samenvatten:
je stem → de microfoon → de audio-interface → de computer → de software.
Wanneer je het resultaat wilt beluisteren, loopt het geluid weer terug naar je hoofdtelefoon of speakers.
Zodra je die kringloop begrijpt, verdwijnt een groot deel van het mysterie van een studio.
De DAW: gewoon de plek waar je nummer vorm krijgt
Ook het woord zelf kan indrukwekkend klinken: DAW, oftewel Digital Audio Workstation.
In de praktijk is het gewoon het programma waarin je je nummer opneemt, organiseert en stap voor stap opbouwt.
De meeste van die programma’s werken met een vrij eenvoudige logica: tracks.
Neem een heel eenvoudig voorbeeld.
Je rapt of zingt en je hebt al een instrumental.
Je importeert die instrumental in het programma. Ze verschijnt op een eerste track.
Daarna maak je een tweede track voor je stem.
Je zet je hoofdtelefoon op zodat de instrumental niet opnieuw door de microfoon wordt opgenomen. Je kiest de ingang waarop je microfoon is aangesloten en start de opname.
De muziek speelt in je hoofdtelefoon terwijl je stem op een aparte track wordt opgenomen.
Je stopt.
Je luistert terug.
En klaar: je hebt de eerste elementen van je nummer opgenomen.
Moderne productiesoftware kan natuurlijk oneindig veel meer. Maar je hoeft echt niet te begrijpen wat elke functie doet voordat je je eerste seconden muziek kunt opnemen.
Welke software kies je om te beginnen?
Ook die vraag kan beginners onnodig tegenhouden.
Er bestaan enorm veel programma’s: Ableton Live, FL Studio, Logic Pro, Cubase, REAPER en nog veel meer. Elk programma heeft zijn eigen interface, gewoontes en manier van werken.
Maar voor een eerste opname hoeft die keuze niet definitief te zijn.
Audacity kan bijvoorbeeld een heel eenvoudige manier zijn om het principe van multitrack-opname te ontdekken: een track maken, een ingang kiezen, opnemen, terugluisteren en beginnen te editen.
Werk je op een Mac, dan laat GarageBand je al verder gaan met audiotracks, virtuele instrumenten, loops en effecten.
Met BandLab kun je dan weer vanuit een browser of mobiel toestel beginnen, audio importeren en verschillende tracks opnemen.
Wie daarna een uitgebreidere omgeving wil ontdekken, kan bijvoorbeeld Ableton Live, FL Studio, Logic Pro, Cubase of REAPER proberen.
Dit zijn geen aanbevelingen om één programma tot het “beste” uit te roepen.
In het begin is het vooral belangrijk om er één te kiezen en een paar handelingen te leren: een track maken, een ingang kiezen, opnemen, stoppen, terugluisteren en je project bewaren.
Zodra je die logica begrijpt, voelt een ander programma veel minder intimiderend aan.
Je eerste nummer kan met twee tracks beginnen
Ik vind het belangrijk om terug te keren naar die eenvoud, omdat je heel snel video’s ziet van producers die met tientallen tracks, plugins, effecten en schermen vol parameters werken.
Daar hoef je niet te beginnen.
Eén instrumental.
Eén vocal track.
Een hoofdtelefoon.
Record.
Je doet een eerste take.
Dan een tweede.
En misschien een derde, omdat één passage in de eerste beter was en een andere in de tweede.
Na één of twee uur kan iemand die nog nooit iets heeft opgenomen al verschillende vocale takes bovenop muziek hebben staan.
Het is misschien nog niet het nummer waarvan die persoon droomt.
Maar er is nu wel iets om verder aan te werken.
En vooral: die persoon heeft begrepen dat hij of zij het zelf kan.
Opnemen is maar de eerste stap
Zodra je kunt opnemen, komt een tweede stap vrij natuurlijk: editing.
Je hebt hetzelfde stuk misschien drie keer opgenomen.
De ene take begint beter. Een andere bevat een sterkere zin. Een derde heeft meer energie.
Dan leer je een track knippen, verwijderen wat je niet wilt houden, delen verplaatsen of verschillende takes samenvoegen.
Ook hier kun je met een paar functies al heel ver komen in vergelijking met waar je begon.
Daarna komt geleidelijk een derde dimensie: productie en mixing.
Je begint met de volumes.
Vervolgens merk je dat sommige geluiden anders in het stereobeeld kunnen worden geplaatst. Je hoort dat bepaalde frequenties elkaar in de weg zitten. Je ontdekt equalizing, compressie, reverb en andere effecten.
En vanaf daar wordt de weg veel langer.
Maar ook veel interessanter.
Beginnen is eenvoudig. Goed mixen vraagt ervaring.
We moeten dus voorzichtig zijn met het idee dat je in twee uur perfect kunt leren produceren.
Dat is niet wat ik bedoel.
In twee uur kan een beginner wel degelijk iets opnemen.
Je kunt een instrumental en een stem samenbrengen, de volumes ruwweg op elkaar afstemmen en een eerste versie maken die duidelijk genoeg is om je nummer te beluisteren en te begrijpen waar het naartoe kan.
Je kunt dat zien als een ruwe mix: een eerste werkversie.
Een uitstekende mix maken is iets anders.
Met ervaring ontdek je dat de verschillende elementen van een nummer niet gewoon boven op elkaar kunnen worden gestapeld.
Ze nemen ruimte in.
Sommige elementen kunnen anders in het stereobeeld worden geplaatst. Frequenties kunnen met elkaar concurreren. Een stem kan dynamisch moeten worden gecontroleerd. Reverb kan diepte creëren en, verkeerd gebruikt, hetzelfde nummer juist onduidelijk maken.
Techniek kun je leren.
Maar vooral je gehoor ontwikkelt zich.
Na verloop van tijd hoor je dingen waar je enkele maanden of jaren eerder helemaal niet op lette.
Een beetje zoals leren koken
Ik vind dat muziekproductie iets gemeen heeft met koken.
In een familiekeuken en in een sterrenrestaurant kun je soms met vrij gelijkaardige ingrediënten beginnen.
Het verschil zit in wat je geleerd hebt ermee te doen.
Een ervaren kok begrijpt steeds beter hoe smaken op elkaar reageren, hoe bereiding een product verandert, hoe een saus in balans komt en hoe verschillende texturen elkaar aanvullen.
In audio is dat vergelijkbaar.
De microfoon, de tracks, de equalizer en de compressor zijn gereedschappen.
Maar weten wanneer je ze gebruikt, hoeveel en vooral waarom, vraagt ervaring en luisteren.
Dat betekent niet dat je niet je eerste maaltijd kunt koken.
En het betekent evenmin dat je je eerste nummer niet kunt opnemen.
Het is juist door te beginnen dat je kunt leren.
Is een home studio echt de eenvoudigste manier om te beginnen?
Wanneer we vandaag over opname en muziekproductie praten, lijkt een home studio vaak het vanzelfsprekende vertrekpunt.
En het is inderdaad een fantastische manier om te werken.
Met een computer, audio-interface, microfoon, hoofdtelefoon en software kun je thuis enorm veel doen.
Maar voor iemand die echt van nul begint, zit daar een paradox in.
Voor je je eerste stem opneemt, moet je al een audio-interface kiezen.
Een microfoon kiezen.
Uitzoeken wat je nodig hebt.
De juiste kabels vinden.
Alles installeren.
Je software configureren.
Een plek vinden waar je kunt opnemen.
En vaak uitzoeken waarom iets niet werkt wanneer je het voor de eerste keer aansluit.
Een home studio kan dus een heel eenvoudige oplossing worden zodra je weet wat je nodig hebt.
Dat is niet noodzakelijk zo wanneer je nog nooit een opnameketen hebt zien werken.
Voor een beginner kan een uitgeruste studio soms eenvoudiger zijn
Dat is iets wat ik heb geleerd door de gebruikers van Plug The Jack te observeren.
We zien een opnamestudio gemakkelijk als een professionele stap die pas later komt.
Maar een studio die eenvoudig en plug-and-play is ontworpen, kan juist veel van de eerste moeilijkheden wegnemen.
De microfoon staat er.
De audio-interface staat er.
De hoofdtelefoon en speakers staan er.
De kabels zijn aangesloten.
In onze opname- en productiestudio’s brengt de artiest zijn of haar eigen computer mee, met de software en projecten die hij of zij gebruikt. De studio voorziet de omgeving en de audioketen die er al rond is opgebouwd.
Dat verandert de volgorde waarin je dingen ontdekt.
In plaats van te beginnen met:
“Wat moet ik kopen?”
kun je beginnen met:
“Hoe neem ik iets op?”
Na een paar sessies kan het veel logischer worden om een kleine audio-interface of microfoon te kopen om thuis verder te werken, omdat je dan eindelijk weet wat je koopt en waarvoor je het nodig hebt.
Een home studio en een uitgeruste studio hoeven dus geen concurrenten te zijn.
Ze kunnen perfect deel uitmaken van hetzelfde traject.
Dat sluit ook aan bij iets waar ik eerder over schreef in wat een muziekstudio écht goed maakt: een goede omgeving haalt de praktische drempels weg tussen de zin om muziek te maken en het daadwerkelijk doen.
Twee uur om het te begrijpen. Veel langer om het te leren.
Ik vind dat een belangrijk onderscheid.
In enkele tientallen minuten kan iemand begrijpen welke weg het geluid aflegt.
In één of twee uur kan die persoon een instrumental importeren, verschillende takes opnemen en beginnen te editen.
Daarna volgen tientallen en uiteindelijk honderden uren waarin je geleidelijk de rest ontdekt.
Opname.
Editing.
Productie.
Mixing.
Effecten.
Luisteren.
Fouten.
En dat is geen obstakel dat we zouden moeten proberen weg te nemen.
Het is ook wat muziek boeiend maakt.
Je opent een nummer enkele dagen later en hoort iets wat je eerder niet hoorde.
Je verandert een stem.
Je haalt een effect weg.
Je verplaatst een geluid.
Je probeert opnieuw.
En stap voor stap komt het nummer dichter bij wat je in je hoofd had.
Muziek maken is jezelf ook die tijd geven
Er is nog iets dat voor mij belangrijk is en dat verder gaat dan de keuze van een microfoon of software.
Aan een nummer werken vraagt tijd.
Niet noodzakelijk heel veel tijd per sessie.
Maar wel tijd waarin je luistert, probeert, opnieuw begint en je concentreert op iets dat van jou is.
Dat kan thuis.
Dat kan in een studio.
Belangrijk is dat je de omstandigheden hebt gecreëerd om er echt mee bezig te zijn.
En hoe meer je leert, hoe bevredigender dat traject wordt.
Als opnemen, produceren en mixen meteen perfect zou lukken, zouden we waarschijnlijk veel minder trots zijn op het resultaat.
Je hoeft nog niet te kunnen produceren om te beginnen
Ik denk dat veel mensen wachten tot ze genoeg kennis hebben voordat ze hun eerste project openen.
Waarschijnlijk is dat de verkeerde volgorde.
Je hoeft niet alle software te kennen.
Je hoeft compressie niet te begrijpen.
Je hoeft nog niet te kunnen mixen.
Je hoeft zelfs nog niet precies te weten welk materiaal je ooit voor je home studio wilt kopen.
Om te beginnen hoef je maar een paar dingen te begrijpen:
een geluid, een microfoon, een audio-interface, een track en een Record-knop.
De rest komt stap voor stap.
Want je begint niet met opnemen wanneer je al weet hoe je muziek moet produceren.
Door je eerste nummers op te nemen, begin je te leren hoe je ze kunt produceren.
Damien
Oprichter van Plug The Jack
